< > > پیشینه دریانوردی در ایران زمین - خلیج فارس همیشه فارس < > <>
خلیج فارس همیشه فارس

PERSIAN GULF FOR EVER


   

نويسنده : MOHAMMAD-R ; ساعت ۱٠:۱٥ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٢۱ مهر ۱۳۸٩

پیشینه دریانوردی در ایران زمین

دانلود کامل پژوهش


نگارنده : سورن یوسفی
پیشینه دریانوردی ما از زمانهای بسیار دور و شکوفایی اندیشه نیاکانمان در سرزمینهای دریای بزرگ پارس ،دریای سرخ، دریای مُکران(عمان) و بزرگ دریای هند ساخته شد بنابراین ما دارای یک گزشته چشمگیر و درخشان و چندین هزارساله دریانوردی هستیم.
ایرانیان از زمانی که در کنار دریا زیستند به سوی آن کشش پیدا کردند و با ساخت شناورهای گوناگون ، در آن به رفت و آمد پرداختند به زودی راه‌های بسیاری را در دریا یافته و به کناره ها(سواحل) ، بندرها و تیلمونهای(جزایر) دور و نزدیک دست یافتند و در گریز زمان نماد برتری در دریاها شدند و سرآمد دریانوردان گردیده و پیشینه شکوهمندی از دریانوردی برجای گذاشتند.


همچنین ایرانیان در گزر سده ها دریانوردی و رهپیمودنهای دریایی ، دارای یافته ها و نوآوریهایی شدند که هنوز هم شماری از آنها کاربرد دارند ، با این همه پیشینه و گزشته سربلند ، بیشتر گاه نگاران و نویسندگان گزشته کشور ، از گستره دریانوردی ما چیز درخوری به نوشت در نیاورده‌اند و یا آنچه نوشته‌اند کوتاه و شایسته نیست و ما هنوز یک کاوش همه سویه درباره دریانوردی خود نداریم و دریغ که با گزشت زمان برروی همه چیز گرد فراموشی کشیده شده است و روز‌به‌روز هم بر ژرفای این تیرگی اپزوده(افزوده) می‌شود.


ایرانیان نخستین مردمانی بودند که همچون دیگر هنرها ، در دریانوردی نیز پیشتاز بوده اند. پیشینه دریانوردی در ایران بسیار کهن است. کهن‌ترین بُنچاک(سند) دریانوردی ایرانیان، مُهری است که در چُغامیش دزفول بدست آمده است پیشینه زمانی بخش چغامیش به بیش از 8000 سال پیش می‌رسد. این مُهر گلین، یک کشتی را با سرنشینانش نشان می‌دهد. در این کشتی یک سردار پیروز ایرانی، بازگشته از جنگ، نشسته، و دربندان(اسیران) زانو زده در جلوی او دیده می‌شوند. در این مُهر یک گاو نر و یک پرچم کمانی(هلالی)هم دیده می‌شوند.


کشتی‌سازی
فرهنگ مهندسی ایرانیان از دیدگاه دریانوردی و کشتی‌سازی بسیار پربار است. آب‌های دریای پارس، دریای مُکران(دریای عمان)، و بزرگ دریای هند(اقیانوس هند)، همچنین رودخانه‌های نیمروچ باختری(جنوب غربی) ایران، از دیرباز پهنه دریانوردی و دریاپویی ایرانیان بوده است. در شاهنامه فردوسی بزرگ ، چندین بار از کشتی‌سازی و کشتیرانی ایرانیان سخن رانده شده ودیرینگی و پیشینه این رشته از دانش و شگرد مهندسی ایرانیان را از سروده‌های فردوسی می‌توان دریافت.

فردوسی از جمشید، پادشاه پیشدادی، به نام نخستین کسی که هنر شناگری و هنر کشتی‌سازی و دریانوردی را به دیگران آموخت ، نام برده است. می‌توان دریافت که دانشمندان ایرانی در دوره تابندگی نژاد ایر یا آریا که در شاهنامه فردوسی به نام دوره پادشاهی * جمشید * نام برده شده است ، پیروز به یافتن و ساختن کشتی و شگردهای دریانوردی و دریاپویی شده‌اند؛


گذرکرد زان پس به کشتی بر آب                  ز کشور به کشور برآمد شتاب
فردوسی بزرگ

دهم امردادماه روز جهانی دریانوردی ایرانیان
در کرانه های دریای پارس از زمان‌های دور تا سال‌های نزدیک به زمان ما روزهایی بوده که نیاکانمان آن روزها را گرامی می‌داشته‌اند و در آغاز آن روزها به برگزاری آیین ویژه ای می‌پرداخته‌اند و یا به دریا می‌رفته‌اند و چیزهایی را به دریا هدیه می‌کرده‌اند و برای آغاز راه دریایی و یا شکار بیشتر به درگاه خداوند نیایش می‌کردند. سازمان جهانی دریانوردی ، در 31 سال پیش (1978زادی،1357خورشیدی) روز 7 مهر برابر با 29 سپتامبر را به نام روز جهانی دریانوردی برگزیده است.


و این در هنگامیست که ایرانیان باستان روز دهم امرداد(مرداد نادرست است) هرسال را به نام ** نوروز دریا ** می‌نامیدند و آن را روز آغاز دریانوردی نامیده بودند و در این روز که آغاز آرامش آب‌ها و بهار دریا و وزش بادهای موسمی است جشن می‌گرفتند و با گل و گیاه و شاخه سبز درختان بویژه با موز و نارگیل و میوه‌های گرمسیری به میانه دریا می‌رفتند و پس از سپاس به درگاه خداوند که دریا را برای آنها آپریده(آفریده) و آن را رام و در دسترس آنان ساخته است گل و گیاه و میوه‌ها را به سرنام ایزدبانوی آبها و دریاها و نگاهدارنده و پاسبان همه آبهای گیتی * آناهیتا * ، به پیشگاه خداوند هدیه می‌کردند و به آب‌های بیکران دریای پارس که به باور ایرانیان دربرگیرنده؛ دریای سرخ ، دریای پارس ، دریای مُکران ، دریای هند و دریای چین می‌شد می‌ریختند و به شادی می‌پرداختند و پس از یک روز شادمانی به بندرها و تیلمونهای(جزایر) و کرانه های زندگی خود باز می‌گشتند و از فردای آن روز با امید بسیار به مهر خداوند راه پیمودنهای دور و دراز دریایی خود را آغاز می‌کردند. آیین روز دریانوردی در میان دریانوردان و دریاورزان و مردمان کناره های دریاهای سرخ ، پارس ، مُکران و هند که با گاهشمار(تقویم) نوروزی و دریایی ایرانیان آشنا بودند انجام می شده است.


با نگاه به آنچه آمد باید گفت که ایرانیان نخستین مردمانی هستند که روز جهانی دریانوردی که روز راستین آرامش دریا و آغاز دریاپیماییهای بدون بیم است را با خِرَد و هوش خدادادی ساخته اند و جایگاه بلند این روز جهانی نیز برای ایرانیان است.
اسمعیل رایین می‌نویسد؛(در کرانه های ‌هند ، دریانوردان روز 10 اَمُرداد را جشن می‌‌گیرند و در این روز هر یک از دریانوردان هر اندازه نارگیل داشته باشند ، به دریا می‌ریزند و با خواندن سرودها چند روزی را با شادی برگزار می‌کنند.)


نوروز دریایی و روز آغاز دریانوردی ایرانیان از 1000 سال پیش به این سو در نَسکهای(کتاب‌های) زیر آمده است؛ در نسک شگفتیهای هند یا عجایب‌الهند از ناخدا بزرگ رامهرمزی(در 1009 سال پیش)، نسک الفواید‌فی‌اصول علم البحر و القواعد نوشته احمد بن فاجد(نزدیک 500سال پیش)، نوشته‌های سلیمان مهری ، نسک سرگزشت کشتیرانی ایرانیان از هادی حسن‌دانشمند هندی (81سال پیش) و دیگر. در تیلمون ابرکاوان(قشم) در میان مردم آیینی با نام " نوروز شکار(نوروز صیادی) برپاست که بیگمان ریشه در نوروز دریایی باستان دارد.

شکارگران آنجا یکم امرداد هر سال را نوروز شکار می‌نامند و درست 10روز به آغاز نوروز دریایی ، آنها آیین نوروز شکار را برگزار می‌کنند.
کشتیرانی در آب‌های ایران از دیرباز انجام می‌شده و با نگر به این کهن روش دریانوردی ، نیاز به کشتی‌سازی و سودجستن از اپزارهای دریانوردی در ایران بوده است. نخستین کشتی‌هایی که در رودخانه‌های میان‌رودان آمد و شد می‌کردند ، به نما‌های گوناگون ساخته می‌شدند و اپزار جابجایی آنها پارو بوده است. در زیر به برخی از پرشمار یافته ها و ساخته های ایرانیان در زمینه دریانوردی نگاهی می اندازیم؛

ادامه در دانلود...




واژه کلیدی :golfe persique و واژه کلیدی :persidski zaliv و واژه کلیدی :farsi kavfozi و واژه کلیدی :perusha wan